‘Hogerzeil maakt theatrale poëzie met Bach’

Dordrecht 24 september 2012

Het tweede Bach Festival Dordrecht presenteerde de voorstelling Lijfmotetten van Bach door Muziektheater Hollands Diep. Opnieuw maakte regisseur Cilia Hogerzeil theatrale poëzie met het werk van de Duitse meester. VocaalLAB leverde de stemmen. Ondanks onnodige relativering bleek het een prachtvoorstelling.

Twee jaar geleden bracht Muziektheater Hollands Diep de voorstelling De tranen van Bach op het Dordrechtse festival, dit jaar gewijd aan ‘Bach, puur én anders’. Voor deze productie liet regisseur Cilia Hogerzeil zich inspireren door de motetten van Bach, waarvan ze er drie gebruikte.

De stukken, met complexe polyfone vocalen, zijn bedoeld voor begrafenissen. Leven en dood, lichaam en geest zijn de thema’s die in de muziek en de tekst aan de orde worden gesteld. Een deel van de teksten komt uit de brief van Paulus aan de Romeinen, waarin de apostel trachtte de leerstellingen van het Evangelie uiteen te zetten.

In Lijfmotetten zit hoog op een stellage een cellist, Jörg Brinkmann. Hij begeleidt en improviseert, en doet dat met gebruik van elektronische technieken. Geen streven naar authentieke uitvoering, maar een instrument dat soms als een cello klinkt, maar vaak ook door de techniek vervormde, zelfs wat ‘spacey’ klanken produceerde.

Het ensemble VocaalLAB verzorgt onder leiding van Romain Bischoff de koorzang. Zij zingen de motetten soms stilstaand, maar ook liggend. Er zit beweging en choreografie in hun aandeel. Ze zijn als Koor 1 in de Matthäus Passion de gelovigen die niet twijfelen.

Als derde element is er de actrice, die vragen stelt en nadrukkelijk haar twijfels en verbazing laat merken over de zekerheden die het koor bezingt en de rituelen en symbolen die daarbij horen, zoals de crucifix, het lichaam van een gemartelde man dat zo centraal staat in het christendom.

Hogerzeil heeft een theologische achtergrond, is regisseur en geen musicus en dat heeft tot gevolg dat ze veel theatraler en dramatischer met het werk van Bach aan de slag gaat dan vaak gebeurt. Bach is bijna altijd muziek, op die enkele uitzondering na, zoals de enscenering van de Johannes Passion door de Nationale Reisopera enige tijd geleden.

Uit de inleiding vooraf en de toelichting net voor de voorstelling aan het publiek door de regisseur bleek een behoefte tot verduidelijken die ik niet helemaal begreep. Menselijke emotie rond fundamentele vragen over leven en sterven kreeg een intellectuele lading die het mij niet veel makkelijker maakte om de betekenis van het werk te vatten.

Lijf en leven zijn abstracte begrippen die uitstekend tot leven kwamen in deze theaterproductie, waarbij het decor en de schijnbaar oneindige galm van de Grote Kerk elementen waren die de voorstelling nog meer ontdeden van het karakter van een avond schouwburg of concertzaal. Op een tribune, in de gigantische ruimte van de honderden jaren oude kerk, onderga je wat je ziet en hoort anders dan in een stoel van de schouwburg.

Er werd in Lijfmotetten fantastisch gezongen door VocaalLAB, door zangers die veel te doen hadden onder lastige omstandigheden. Dat de muziek van Bach desondanks zo fier overeind bleef – versterkt en zonder ook maar iets dat leek op een traditionele kooropstelling – is echt bijzonder.

De rol van de actrice was ontregelend. Ze stelde vragen bij het verhaal en werd letterlijk draaierig van de teksten uit de motetten. Haar rol gaf een contrast dat wat mij betreft heel goed had mogen ontbreken. Haar teksten waren soms bijna cliché en op andere momenten wel heel prachtig, zeker als ze het verhaal van het paradijs van achter naar voren laat verlopen. ,,En een stem in de tuin zegt, dat we thuisgekomen zijn.”

Ondanks de kanttekeningen zag ik een voorstelling die raakte, die diepe inhoud combineert met grijpbare abstractie en esthetiek. Met liefde en zorgvuldigheid geschreven en gemaakt.

Het volgende project van Muziektheater Hollands Diep, weer in samenwerking met VocaalLAB, is De stilte van Saar. De première van die nieuwe opera van Vanessa Lann is op 22 februari 2013 te zien in het Energiehuis in Dordrecht. Zie voor meer informatie de website van Muziektheater Hollands Diep.

Bron: Operamagazine

    
Archief nieuwsberichten
Titel Datum
Muziektheater Hollands Diep houdt een grote opruiming!
16-11-2017
Interview met Cilia in De Omslag in Trouw
05-10-2017
Artikel Dordt Centraal
18-09-2017
Eerste weekend Julia & Romeo - recensie
31-08-2017
Roadtrip tijdens Dordtse Cultuurnacht
18-07-2017
Interview met Linde in De Wereld van het Poppenspel
13-07-2017
Kaartverkoop Julia & Romeo
10-07-2017
Muziektheater Hollands Diep krijgt nieuwe artistiek leider
05-05-2017
Kaartverkoop Julia en Romeo Micro festival van start
19-04-2017
Nieuwe voorstelling Julia & Romeo
15-02-2017
Muziektheater Hollands Diep zoekt nieuwe artistiek leider/regisseur
04-01-2017
Het Heilige Beeld in het Onderwijsmuseum
15-11-2016
Eerste vertoning documentaire Het Heilige Beeld
17-10-2016
Beeldenstorm tijdens November Music
17-10-2016
Première Beeldenstorm indrukwekkende belevenis
29-09-2016
Crowdfunding Beeldenstorm
16-08-2016
Bestel uw kaarten voor Beeldenstorm
25-05-2016
Come and join us in the Big Choir
13-04-2016
Geef je op voor het Beeldenstorm koor
10-02-2016
Wij zoeken een gedreven en ervaren PR medewerker
01-02-2016
Laatste voorstelling Gilgamesj.Superheld!
24-11-2015
Extra auditie kamerkoor voorstelling Beeldenstorm
10-11-2015
‘Gilgamesj en het schrift’ in het Onderwijsmuseum
02-11-2015
Een Rondje Theater met Cilia Hogerzeil
27-10-2015
Gilgamesj.Superheld! nieuw succes voor Hollands Diep
21-10-2015
Kaartverkoop Gilgamesj.Superheld! in volle gang
29-06-2015
Unieke gastvoorstelling met zangeres en verhalenvertelster Shura Lipovsky
11-05-2015
Maak vast kennis met ZAPP4 op Koningsdag!
07-04-2015
Lichtzinnig Dordrecht
17-03-2015
Aanbevolen: Cellofestival Dordrecht
23-02-2015
Nieuwe speeldata Gilgamesj.Superheld! bekend
17-02-2015
Crowdfundingsactie Gilgamesj
16-12-2014
Gilgamesj uitgesteld
02-12-2014
DVD Boris Godoenov te koop
03-11-2014
Samenvatting Boris Godoenov online
09-07-2014
Kaartverkoop Gilgamesj gestart
04-06-2014
Energiehuis wint Publieksprijs BNA
27-05-2014
Zeer positieve publieksreacties op Boris Godoenov
12-05-2014
Pers verdeeld over Boris Godoenov
05-05-2014
Overspeelt Muziektheater Hollands Diep zich? Kom kijken en oordeel zelf!
29-04-2014
Boris Godoenov krijgt zijn troon!
21-04-2014
Help Boris Godoenov zijn troon niet te verliezen!
09-04-2014
Bekijk nu de trailer van Boris Godoenov!
07-04-2014
Wederom een prachtige recensie voor Klaagliedjes
22-01-2014
Klaagliedjes in Theater Korzo wederom uitverkocht
14-01-2014
Extra kaarten beschikbaar voor Klaagliedjes 19-01
12-12-2013
Gezocht: gevorderde amateurzangers (SATB)
10-12-2013
Lovende reacties op try-out Klaagliedjes
18-11-2013
Audioreportage Klaagliedjes
14-11-2013
Workshops De kracht van klagen en openbare repetitie
08-10-2013
The Singing Catwalk groot succes
08-10-2013
Dordt Monumenteel: Macht en Pracht van theaterkostuums
22-07-2013
Energiehuis opent officieel de deuren
29-05-2013
Hier sta ik: dansen en vechten met Maarten Luther
25-04-2013
Van der Hart over Saar en nieuwe muziek
04-03-2013
Slikken bij Saar!
01-03-2013
Week van de Waanzin
26-02-2013
Succesvolle en uitverkochte première van ‘De Stilte van Saar’!
26-02-2013
Praktische informatie voor bezoek aan ‘De Stilte van Saar’
19-02-2013
Vanessa Lann: ‘We worden onze facebook-identiteit’
07-02-2013
De Stilte van Saar bij Ster & Cultuur
07-02-2013
Anne Vegter: Dichter des Vaderlands
01-02-2013
Speciaal theatermenu voor bezoekers De Stilte van Saar
08-01-2013
MHD in de pers: Operamagazine
03-01-2013
'It's my Voice' workshops, optredens en presentaties
29-11-2012
Informatie workshops 'It's my Voice'
07-11-2012
11 november in Kunstkerk Dordrecht: De H. van Adem!
05-11-2012
‘Hogerzeil maakt theatrale poëzie met Bach’
08-10-2012
Word Vriend van MHD!
12-09-2012
Winnaar gedichtenwedstrijd bekend
23-08-2012
MHD treedt op in het Georgisch Cultureel Weekend
20-08-2012
Muziektheater Hollands Diep gaat door!
14-08-2012
Kaartverkoop BIES! van start
09-08-2012
Inleverdatum gedichtenwedstrijd verplaatst
04-07-2012
Gedichtenwedstrijd 'Lichaam en Geest'
24-05-2012
Tentoonstelling 'Op zoek naar Pirosmani'
06-05-2012
Eric Heuvel wint prijs
19-03-2012
Uitnodiging première H van Adem door Muziektheater Hollands Diep
12-03-2012
Bericht voor Fondsen en subsidiegevers
27-02-2012
Première H van Adem op 18 maart 2012
24-02-2012
Speellijst 2013-2016
14-02-2012
De dvd van Sint Nicolaas Leeft! is binnen
22-12-2011
Fotos Sint Nikolaas Leeft!
29-11-2011
Reacties bezoekers voorstelling....
13-11-2011
Nieuwsbrief november 2011 Muziektheater
02-11-2011
Het verhaal van kleine Nikolaas tot grote Sint
24-10-2011
Platform Dordtse Theatermakers
05-10-2011
Orpheus in pocket-formaat nog verkrijgbaar!
07-09-2011
Reacties bezoekers van Orpheus
07-09-2011
Orpheus: topper van het BIES! Theaterfestival!
06-09-2011
Voorstellingen Orpheus in de Helpolder uitverkocht!
08-08-2011
Muziektheater Hollands Diep presenteert poppentheater
02-06-2011